O filmie
 

KADRY Z ŻYCIA TRAGICZNEGO POETY
 
Kadr z filmu Wizjoner Lech Majewski zrealizował może najbardziej przejmujący film o latach sześćdziesiątych PRL-u. Wojaczek, chociaż wykorzystuje fakty z tragicznej biografii poety-katastrofisty, wchodzi w regiony filmowego uniwersalizmu, w regiony eseju o kondycji artysty. Wojaczek to przede wszystkim niezwykle pesymistyczny opis napięć psychicznych i emocjonalnych (rzecz niezwykle trudna w kinie) powstałych między wrażliwą jednostką a otoczeniem. Majewski wykreował swój film w duchu skojarzeniowej liryki poety: nie ma w Wojaczku klasycznej "fabuły biograficznej" lecz jedynie ciąg czarno-białych sekwencji inspirowanych luźnymi faktami z życia Rafała Wojaczka, z których cześć przeszła do legendy literatury polskich zbuntowanych i niedostosowanych. Bohater filmowego eseju Majewskiego, grany trochę w konwencji ekspresjonistycznego aktorstwa przez młodego, śląskiego poetę, Krzysztofa Siwczyka, otoczony jest aurą irracjonalnego buntu, w którym dominuje ustawiczna nonszalancja wobec własnego życia. Rafał Wojaczek zafascynowany był legendą Hłaski. Nie liczył się z otoczeniem. Leczył się psychiatrycznie, walczył z alkoholizmem, jego ekscesy narażały go na ciągłe konflikty z prawem. Legenda biograficzna narastająca wśród młodzieży zaraz po jego samobójczej śmierci, przysłoniła wartość jego oryginalnej poezji, posługującej się brutalnym, obscenicznym językiem, poezji trudnej, wyrafinowanej i bez wątpienia wykraczającej poza czas życia poety. Wiele scen Wojaczka kręconych było w rodzinnym Mikołowie. To z okna jego pokoju (obecnie siedziba literackiego Instytutu Mikołowskiego) statyczna kamera patrzy beznamiętnie na brzydki świat. Dramatyzm filmu Majewski osiągnął zaskakująco prostymi środkami: kadry są ascetyczne, montaż cięty, ujęcie po ujęciu, ruch postaci wewnątrz kadru. W tych turpistycznych, nędznych zaułkach, ponurych knajpach szamocze się młody człowiek.
 
Kadr z filmu Rafał Wojaczek. Urodzony 6 XII 1945 roku w Mikołowie w rodzinie nauczycielskiej. Poeta. Uczęszczał do liceum w Mikołowie, a następnie w Katowicach-Ligocie i Kędzierzynie. Rozpoczął studia filologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, wkrótce je przerwał i przeniósł się w 1964 roku do Wrocławia, gdzie podjął pracę w MPO jako dyspozytor. Debiutował w 1965 roku w "Poezji". Wydał zbiory wierszy, które wywołały prawdziwą burzę - Sezon (1969), Inna bajka (1972). Pośmiertnie ukazały się: Którego nie było (1972), Nie skończona krucjata (1972), Utwory zebrane (1976), Poezje wybrane (1983), List do nieznanego poety (1985), Wiersze (1996). W jego ekspresjonistycznej liryce dominują motywy wyobcowania i dezintegracji człowieka, obsesja brzydoty i śmierci, drastyczność obrazowania z wykorzystaniem słownictwa ze sfery fizjologii i erotyki. Często nasycał swe kunsztowne liryki czarnym humorem i sarkazmem. We Wrocławiu dał się poznać jako skandalista i sprawca obyczajowych ekscesów, ciągły prowokator wobec otoczenia.
Zmarł śmiercią samobójczą 11 maja 1972 roku we Wrocławiu. Wszedł do polskiej legendy literackiej jako jeden z poetów wyklętych. Jego mit buntownika przygasł nieco w latach osiemdziesiątych, ale każde nowe pokolenie odnajduje w poezji Wojaczka i jego biografii coś z własnego losu.


Sezon
Jest poręcz
ale nie ma schodów
Jest ja
ale mnie nie ma
Jest zimno
ale nie ma ciepłych skór zwierząt
niedźwiedzich futer lisich kit
Od czasu kiedy jest mokro
jest bardzo mokro
ja kocha mokro
na placu, bez parasola
Jest ciemno
jest ciemno jak najciemniej
mnie nie ma
Nie ma spać
Nie ma oddychać
Żyć nie ma
Tylko drzewa się ruszają
niepospolite ruszenie drzew
rodzą czarnego kota
który przebiega wszystkie drogi
 
WOJACZEK TO POSTAĆ KULTOWA
Kadr z filmu